Một người lao động nước ngoài tại Nhật Bản thôi việc và đang tìm kiếm một công việc khác. Những lúc như vậy có lẽ chúng ta đều lo lắng về vấn đề visa sẽ như thế nào.

Trả lời ngắn gọn thì Dù có mất việc bạn vẫn có thể ở lại Nhật Bản. Tuy nhiên cần phải đang trong trạng thái tìm việc mới.

Trường hợp nếu bạn có visa đặc biệt như là vợ/chồng của người vĩnh trú, có visa vĩnh trú thì không liên quan tới việc đang làm việc hay không, bạn vẫ có đầy đủ tư cách lưu trú tại Nhật Bản.

Trường hợp cần xem xét đó là khi bạn đang thuộc dạng visa lao động phổ thông.

Trường hợp tự ý nghỉ việc và bị công ty cho thôi việc

Nghỉ việc thì chia làm hai loại:

  • Bạn tự ý nghỉ việc

  • Công ty bắt buộc thôi việc

Lúc phỏng vấn việc mới thì người phỏng vấn cũng quan tâm xem bạn thuộc loại nào. Ngoài ra đối với người nước ngoài thì cũng ảnh hưởng tới tư cách lưu trú (visa ) nữa.

Trường hợp nghỉ việc do công ty bắt thôi việc, bạn sẽ nhận được nhiều ưu đãi từ chính phủ Nhật Bản.

Bị mất việc và không có ý định xin việc nữa

Trường hợp nếu bị mất việc mà bạn không có ý định đi xin việc tại Nhật Bản nữa, thì bạn sẽ không có tư cách lưu trú tại Nhật Bản. Visa lao động phổ thông là loại visa cấp để cho người nước ngoài có thể làm việc tại Nhật. Nếu không định làm việc nữa thì về cơ bản sẽ bị thu hồi tư cách lưu trú.

Thời hạn sau khi thất nghiệp là 3 tháng. Sau thời gian này nếu không có việc mới thì hoặc là bạn phải rời khỏi Nhật Bản, hoặc là bạn xin tư cách lưu trú khác (ví dụ như là visa phụ thuộc vợ/chồng chẳng hạn).

Trường hợp bị mất việc và đang tìm việc mới

Nếu bị mất việc mà bạn đang có ý định tìm việc khác tại Nhật Bản thì về cơ bản có thể tiếp tục sống tại Nhật.

Ngoài ra, dù là người nước ngoài thì vẫn sẽ nhận được bảo hiểm thất nghiệp. Hoặc tuỳ trường hợp có thể vừa đi làm thêm vừa tìm việc khác.

Thời hạn đi tìm việc mới sẽ là cho tới khi thời hạn lưu trú trên thẻ ngoại kiều của bạn hết hạn. Nếu không có việc làm mới, về nguyên tắc bạn sẽ không thể gia hạn thẻ ngoại kiều được.

Cần có hoạt động tìm việc trong khi thất nghiệp

Nếu chỉ nói là “tôi đang tìm việc” thì sẽ không đủ thuyết phục, bạn phải chứng minh bằng hành động cụ thể. Đó có thể là việc đăng ký với các bên tuyển dụng, hoặc đăng ký trên trang HelloWork. HelloWork là một dịch vụ cung cấp thông tin tuyển dụng của chính phủ Nhật Bản. Tốt nhất khi tìm việc thì đăng ký trên trang này để chứng minh mình đang có ý định xin việc mới.

Về nguyên tắc thì người đi theo diện lao động phổ thông, đang không làm việc mà không có lý do chính đáng sẽ bị thu hồi tư cách lưu trú.

Sau 3 tháng thì tư cách lưu trú sẽ bị thu hồi. Tuy nhiên, nếu có lý do chính đáng thì sẽ không bị thu hồi. Đang xin việc là một trong những lý do chính đáng. Nếu chỉ nói là “Tôi đang xin việc” thì bên cục xuất nhập cảnh sẽ không tin, vì vậy cần có bằng chứng chứng minh điều đó.

Khi đang thất nghiệp mà đúng lúc gia hạn visa thì làm thế nào?

Trường hợp bị thất nghiệp do công ty bắt buộc thì bạn vẫn có thể ở lại Nhật Bản dù tới thời điểm gia hạn visa. Làm được điều này bằng cách chuyển sang loại visa đang xin việc, có thời hạn 6 tháng. Tiếng Nhật gọi là 特定活動ビザ.

Trường hợp bạn tự ý thôi việc thì sẽ không chuyển được sang loại visa này và sẽ mất tư cách lưu trú.

Vấn đề tiền bạc trong khi thất nghiệp

Khi thất nghiệp thì bạn không có lương, nên sẽ phát sinh vấn đề liên quan đến tiền bạc. Khi đó có thể bạn sẽ nghĩ tới việc đi làm thêm, nhưng dù có đi làm thêm cũng phải xin tư cách lao động làm thêm đó. Không phải ai cũng có thể xin được loại visa này.

Ngoài ra còn có chế độ lương cho người thất nghiệp, người nước ngoài cũng được hưởng chế độ này. Cho nên đang thất nghiệp vẫn có thể nhận được tiền.

Xin tư cách 資格外活動許可 để đi làm thêm

Khi bị mất việc do phía công ty bắt buộc thì có thể xin thêm cấp phép lao động ngoài ngành nghề (資格外活動許可) để đi làm thêm. Còn trong trường hợp tự ý thôi việc thì khả năng cao sẽ không xin được cấp phép này.

Khi đi làm thêm thì chỉ được phép làm 28 tiếng một tuần. Các công việc phù hợp như là làm ở combini, hay làm quán ăn.

Bảo hiểm thất nghiệp

Trong khi đi làm việc thì chúng ta đều phải đóng bảo hiểm lao động. Bởi vậy khi thất nghiệp, không phân biệt người Nhật hay người nước ngoài thì đều sẽ nhận được một khoản tiền từ việc thất nghiệp.

Ngoài ra thời gian bắt đầu được nhận tiền sẽ khác nhau tuỳ vào trường hợp tự ý thôi việc hoặc do công ty yêu cầu thôi việc.

  • Tự ý thôi việc: Sau khi thôi việc 4 tháng

  • Công ty bắt thôi việc: Sau khi thôi việc 1 tháng

Số ngày nhận được cũng sẽ khác nhau:

  • Tự ý thôi việc: Nhận được 90 ngày (nếu thời gian đóng bảo hiểm trên 1 năm)

  • Công ty bắt thôi việc: 120 ngày. (Trong trường hợp tuổi từ 30 đến 35. Thời gian đóng bảo hiểm trên 1 năm dưới 5 năm). Trường hợp cao nhất có thể lên tới 330 ngày.

Cụ thể về quy chế nhận bảo hiểm có thể xem chi tiết trên trang HelloWork.

Khi thôi việc bắt buộc phải thông báo cho cục xuất nhập cảnh

Theo luật thì từ lúc thôi việc, trong vòng 14 ngày phải thông báo cho cục xuất nhập cảnh. Nếu không thông báo thì sau này xin gia hạn visa, hoặc làm các thủ tục hành chính sẽ gặp phiền phức.

Sau khi có việc mới cũng phải thông báo cho cục xuất nhập cảnh, trong vòng 14 ngày.

Kết luận

Đối với người nước ngoài thì việc mất việc có thể liên quan trực tiếp tới khả năng có thể tiếp tục ở Nhật hay không. Do vậy tốt nhất là nếu định chuyển việc thì tìm việc mới trước. Sau khi đã nhận được offer rồi mới chuyển. Làm như vậy không những giảm thiểu rủi ro về visa, mà các thủ tục liên quan tới thuế hay bảo hiểm cũng rõ ràng, không bị trống tháng nào nộp.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo. Nếu có khó khăn cần tư vấn tốt nhất nên hỏi ý kiến chuyên gia về luật pháp.