Bài chia sẻ của một người Nhật làm việc tại một phòng khám cao huyết áp cho người cao tuổi. Có thể nói đây là một trong những môi trường dễ nhiễm virus corona-19. (Dưới gọi tắt là covid-19).

Bài viết giải thích các phương pháp phòng thân giảm nguy cơ bị lây nhiễm covid-19. Tác giả sau nhiều lần thực nghiệm thì đúc kết ra cách giải thích giúp cho mọi người đều có thể dễ dàng hiểu được.

Đối tượng người đọc

  • Dù đang trong tâm dịch nhưng vẫn phải đi làm, không làm remote được. Trường hợp bắt buộc phải ra ngoài thì làm thế nào để bảo vệ bản thân?

  • Người muốn tìm hiểu thực tế ngày thường giới bác sỹ làm việc như thế nào? Làm thế nào để bảo vệ bản thân

Các tốt nhất là trang bị kiến thức cho mình. Không có phương pháp nào phòng bệnh tốt và rẻ bằng việc hiểu đúng sự việc.

Cách tiếp cận thực tế ra sao

  • Virus bản chất là một khối (mass) bao gồm các chất mỡ, chất đạm và axit nucleic. Nó không phải là sinh vật sống. Ví dụ như vi khuẩn đại tràng có thể nuôi cấy bằng việc trộn đồ ăn gia súc vào trong đồ đựng, nhưng virus thì không nuôi cấy như vậy được. Đơn giản vì nó không phải là sinh vật. Khi vào cơ thể vật chủ rồi thì nó phản ứng với tế bào vật chủ và sinh sôi.

  • Có thể nói virus, do là khối gồm các chất mỡ và chất đạm (cùng với axit nucleic), nên để dễ hình dung chúng ta có thể ví dụ nó như là sữa bò. Hãy tưởng tượng như việc cho sữa bò vào trong bình xịt, rồi xịt ra. Sữa sẽ bị bắn ra rồi vương vào chiếc bàn ăn đặt trước mặt. Những giọt tinh thể nhỏ màu trắng sẽ đọng li ti lại trên mặt bàn. Nếu chúng ta tiếp xúc với tay thì sẽ bị dính những tinh thể này. Và sau đó, chúng ta dùng tay để chạm lên mũi, miệng thì các hạt này sẽ bị nuối trôi vào trong phổi. (Đây là cách thức lây nhiễm các hạt bắn dính vào bề mặt đồ vật).

  • Hãy tưởng tượng thêm chỗ sữa bò đó được cho hẳn vào trong một chiếc máy phụt hơi. (Loại máy thường được đặt để làm mát không khí vào mùa hè). Với loại máy phụt này thì các loại bụi cát vàng hày phấn hoa không bay xa được. Covid-19 cũng giống như loại máy phụt này. Nó được phun ra từ mũi, miệng của người nhiễm bệnh. Sau khi đi ra ngoài môi trường thì sẽ bị biến mất trong vòng vài giây cho tới một phút. Nó không thể phát tán đi quá xa. Chỉ trong khoảng 1 - 2 mét. Tuy nhiêm, trong những môi trường khép kín, loại máy phụt này có thể duy trì cho tới tận 30 phút.

(Chú ý là vì trong môi trường khép kín virus có thể tồn tại đến 30 phút, vì vậy nói là 1-2 mét cũng chỉ là ước chừng. Tuỳ điều kiện thời tiết, độ ẩm con số có thể thay đổi)

  • Virus nếu không duy trì được trạng thái hình lập thể thì không phát bệnh. Cho nên nếu virus trong trạng thái không thể duy trì khối lập thể thì sẽ mất hết tính bệnh. Chỉ còn là một vật thông thường.

Ví dụ: Thêm nhiệt để tiêu diệt virus. Giống như việc sữa bò sẽ bị phân ly nếu đun với nhiệt độ cao. Bằng việc gia nhiệt, virus có thể bị phá vỡ trạng thái lập thể, mất đi tính gây bệnh.

Ví dụ: Dùng xà phòng để loại bỏ/phá huỷ virus. Xà phòng có hoạt tính trên bề mặt, giúp phá vỡ lớp mỡ của virus. Từ đó mà nó mất đi tính gây bệnh. Ngoài ra bằng việc tắm rửa giúp đẩy virus đi xa vật lý.

Ví dụ: Không làm gì trong 72h, chờ cho virus tự bị phá huỷ. Giống như sữa bò bám trên mặt bàn để lâu thì nó sẽ đổi màu. Theo thông tin gần đây thì covid-19 bám trên vật chất sau 72h sẽ tự bị phá huỷ trạng thái lập thể, mất tính gây bệnh.

Ví dụ: Dùng Ôxi già để phá huỷ mỡ và chất đạm của virus. Do đó mà nó mất đi tính gây bệnh.

Với thực tế hiện tại thì làm thế nào để bảo vệ bản thân

Điều quan trọng cần phải nhớ đó là bảo vệ mũi và miệng (cả hai đều là cửa vào phổi) từ mối nguy hại từ chính đôi tay của mình.

Nếu phải đi ra ngoài, thì hãy tưởng tượng Mọi thứ giống như là thứ sơn tự bị xoá sau 72h.

Khi đi ra ngoài

Nếu ngồi trên tàu điện thì hãy nghĩ như là việc mình vừa mới bị dính sơn vào lưng và phần mông.

Nếu phải bấm thang máy thì nghĩ như là việc mình vừa bị dính sơn vào đầu ngón tay.

Mục đích là không để chỗ sơn này dính vào mũi hay miệng. Con người ai cũng có lúc vô ý thức đưa tay lên mũi hay miệng. Bởi vậy nếu có khẩu trang thì hãy đeo vào. Khẩu trang giúp hạn chế việc vô ý thức đưa tay lên mũi, miệng. Nếu không có khẩu trang thì cần phải tự ý thức việc không đưa tay lên mũi hay miệng.

Người ta cũng thường vô ý thức đưa tay lên đầu. Trường hợp này thì cũng sẽ dính sơn lên đầu.

Nếu lỡ có đi qua không gian trong khoảng 2m thì cũng có khả năng bị bám sơn từ người khác vào các chỗ như bụng hay là vai.

Ngoài đường khi mà vẫn còn người có virus, thì sẽ vẫn có lớp sơn vương vãi đâu đó. Ngoài ra nếu lỡ có chạm vào tay của người bị bệnh đã chạm tay vào mũi của mình, thì khả năng cao cũng sẽ bị dính sơn. Phải tận 72h sau thì lớp sơn đó mới biến mất.

Cũng không có nghĩa chúng ta phải hoảng loạn nếu có sơn dính vào. Đơn giản chỉ cần rửa sạch trước khi nó tiếp xúc đến mũi và miệng. Điều tối quan trọng là không để lớp sơn đó dính lên mũi hay miệng.

Khi về nhà

Cuối cùng thì chúng ta cũng về tới nhà. Ở nhà thì ai cũng muốn quên đi chuyện về covid-19 đó, muốn được thoải mái nghỉ ngơi. Tuy nhiên chính lúc này cũng cần nâng cao cảnh giác hơn một chút.

Lúc về nhà thì bỏ giày ở sảnh, không mang vào trong phòng. Áo khoác ngoài cũng để ở ngoài sảnh. Quần áo ngoài cũng cởi bỏ luôn và cho vào máy giặt ngay lập tức. Tiếp đó đi luôn vào phòng tắm để tắm xoá sạch sơn dính trên đầu và cơ thể.

Làm những việc này thì có thể yên tâm là mình không mang virus vào trong phòng.

Ăn uống bên ngoài

Người đọc đọc đến đây thì có thể sẽ nghĩ tới chuyện ăn uống. Lúc ăn thì chúng ta vẫn phải đưa tay lên miệng.

Lúc ăn, ví dụ như cơm hộp ở công ty, thì phải bỏ khẩu trang. Trước đó thì chúng ta cần phải rửa sạch tay. Chọn chỗ cách 2m không có người, không gian thoáng đãng. Lúc bỏ khẩu trang ra rồi thì có thể lây nhiễm từ người xung quanh, nên lúc ăn uống thì nên tránh tụ tập đông người. Không được có suy nghĩ “Người này không ho nên chắc không sao.”. Người không ho cũng có thể lây nhiễm cho chúng ta.

Tốt nhất là không ăn lúc đi ra ngoài. Nhưng nếu trong tình huống bắt buộc thì hãy kiểm tra kỹ lưỡng!

Đầu tiên, chú ý quan sát xem liệu đồ ăn có khả năng dính sơn hay không? Ví dụ như người đưa đồ ăn có dùng khẩu trang hay không? Trong khoảng không 2m có người đi lại hay không? Phòng có đủ thông thoáng không? Nếu không như vậy thì có khả năng trong đồ ăn sẽ có dính sơn.

Tiếp theo, kiểm tra xem tay của chính mình có đang bị dính sơn hay không. Trước khi ăn đã rửa tay hay chưa? Ngoài ra cần chú ý lúc tháo khẩu trang. Dù tay đã rửa sạch nhưng nếu chạm vào phần ngoài khẩu trang cũng có thể bị dinh sơn. Khi tháo khẩu trang nên chạm vào phần cao su phía sau tai rồi tháo ra. Hoặc tốt nhất là rửa tay lại một lần nữa sau khi đã tháo khẩu trang.

Lúc đi ngoài đường thì phải tới 80% mọi người đeo khẩu trang. Nhưng lúc ăn thì ai cũng phải tháo khẩu trang ra. Sẽ có khả năng sơn bị bắn ra từ người khác rồi vào đồ ăn của mình.

Chú thích

  • Sơn ở phần trên là một cách nói hình tượng cho các giọt bắn từ dịch của con người. Có những giọt sẽ có covid-19, có những giọt thì không. Tuy nhiên như tình hình lây lan hiện tại thì chúng ta nên tự hình dunh là trong các giọt bắn khả năng cao sẽ có covid-19.

  • Trong bài viết nói về việc không đưa tay lên mũi và miệng. Tuy nhiên cũng có những ca nhiễm được thông báo là qua mắt. Vì vậy tốt nhất nếu được thì nên đeo thêm kính để bảo vệ mắt.

Thông tin thêm

  • Phần lớn thông tin trong bài viết là những kiến thức cơ bản mà giới bác sỹ đều được học từ đầu. Không hề có những kiến thức quá cao siêu. Không cần phải chuyên môn về bệnh truyền nhiễm cũng có thể biết những thông tin này. Chính vì biết những kiến thức này mà các bác sỹ Nhật đã không bị nhiễm các loại virus cúm hàng năm vẫn có.

  • Bài viết gốc tham khảo tại đây: https://www.facebook.com/notes/yoko-hayakawa/コロナ感染から身を守る方法/3011143708928439

Bài dịch chỉ mong muốn đưa thêm một số thông tin mang tính chất tham khảo. Đây không phải là kiến thức chuyên môn của tác giả. Mọi biện pháp y tế nên tham khảo tư vấn từ bác sỹ. Thông tin khoa học về covid-19 có thể thay đổi so với thời gian viết bài [2020/04/18]